Bổn cũ soạn lại: Bài giảng lễ Thánh Gia Thất tại cộng đoàn Công giáo Việt Nam Toulouse

Ngày đăng:08-06-2014 |3:00 AM | 1944 Lượt xem

Bài giảng lễ Thánh Gia Thất tại cộng đoàn Công giáo Việt Nam Toulouse

VAI TRÒ CỦA CHA MẸ TRONG VIỆC GIÁO DỤC CON CÁI

 

Kính thưa Cộng đoàn phụng vụ, ai cũng biết rằng hạnh phúc của các bậc cha mẹ, nhất là cha mẹ Công giáo, là được thấy con cái nên người và nên thánh. Điều ngược lại sẽ làm cho cha mẹ phải đau khổ, phiền muộn và tủi nhục đắng cay. "Con dại cái mang" là thế.

1 - Vợ chồng công giáo khi đưa nhau đến nhà thờ cử hành bí tích hôn phối thì vị linh mục chứng hôn hỏi thế này : "Các con (anh chị) có sẵn sàng yêu thương đón nhận con cái mà Chúa sẽ ban, và giáo dục chúng theo luật Chúa Kitô và Hội Thánh không?" Và đôi tân hôn trả lời : Thưa có!

Qua mẩu đối thoại ngắn này ta hiểu được rằng giáo dục con cái không chỉ là một bổn phận quan trọng, lớn lao của các bậc cha mẹ, nhưng hơn thế họ chính là những người cộng tác với Thiên Chúa trong việc trồng người. Không chỉ gieo trồng, vun xới, cải tạo để tạo nên những con người mới hữu ích cho đời, mà còn tạo nên những vị thánh. Chính vì là những người cộng tác với Thiên Chúa, nên phải cậy dựa vào Thiên Chúa để thi hành sứ vụ. Trong Tin Mừng ta thấy, chính Chúa Giê-su, trước mỗi sự việc quan trọng như chọn lựa các tông đồ, môn đệ hay dạy dỗ đám đông, đều luôn cầu nguyện trước khi thi hành. Chúa Giê-su luôn cầu nguyện để hiểu và thi hành ý Chúa Cha.

2 - Thường các bậc cha mẹ Công giáo rất hay quên mất điều căn bản trong việc giáo dục con cái là cầu nguyện cho mình sống xứng đáng là cha mẹ, biết cách dạy dỗ con cái mà chỉ cầu nguyện cho con cái biết nghe lời cha mẹ. Cầu nguyện giúp cho các bậc làm cha mẹ ý thức được mình là những người cộng tác của Thiên Chúa trong việc sinh sản, nuôi dưỡng, giáo dục con cái. Cầu nguyện giúp cho đời sống vợ chồng nên người và nên thánh trong đời sống hôn nhân cũng như việc sinh sản, dưỡng dục con cái. Không ai cho người khác cái mà mình không có. Nếu cha mẹ không khôn ngoan, không đạo đức, không thánh thiện thì làm sao giáo dục con cái cho nên người và nên thánh. Chúa Giê-su nói : “Không có Thầy, các con không thể làm được gì” (Ga 15, 5). Cần biết đến với Chúa để xin Ngài soi sáng, hướng dẫn phương thức giáo dục con cái. Ta làm cùng Chúa, Chúa làm cùng ta thì chúng ta sẽ có những người con là con và là thánh.

Ý thức được điều này, các bậc cha mẹ sẽ biết thi hành quyền và bổn phận căn bản của việc làm cha mẹ trong việc giáo dục con cái theo gương Chúa Giê-su : “Hãy học cùng Ta, vì Ta dịu hiền và khiêm nhượng trong lòng” (Mt 11,29).  Chính Ngài sẽ ban Chúa Thánh Thần cho ta để ta học được sự hiền lành và khiêm nhường cần có. Ngài sẽ cho ta có một trái tim yêu thương, nhân hậu, kiên nhẫn, dịu dàng, biết hy sinh phục vụ con cái thế nào cho chính đáng. Chính Chúa sẽ cho ta biết sống vai trò cha mẹ theo gương Thánh Giu-se và Mẹ Maria, và theo gương Chúa là Cha.

3 - Vai trò giáo dục của cha mẹ không ai có thể thay thế được. Không thể theo trào lưu xã hội để khoán trắng việc giáo dục văn hóa cho nhà trường vì bận lo kiếm sống. Không thể theo trào lưu xã hội rồi khoán trắng việc giáo dục đức tin cho Giáo Hội vì bận kiếm ăn.

Gia đình không chỉ là cái nôi của sự sống, nhưng còn là cái nôi của văn hóa, của đức tin. Là trung tâm truyền thông phải thông truyền cho con cái tất cả những giá trị ấy.

Cha ông chúng ta cũng thường nói: "Uốn cây từ thưở còn non, dạy con từ thưở con còn đương thơ."

Sự tiến bộ của khoa học ngày nay cho thấy người mẹ ảnh hưởng đến tâm tính và sức khoẻ của đứa con ngay từ lúc phôi thai. “Còn đương thơ” ở đây phải được hiểu là từ khi đứa trẻ bắt đầu hình thành trong bụng mẹ. Nhiều khi vô tình hay do kém hiểu biết, các bậc cha mẹ đã dạy con những điều không hay, không tốt từ trong giai đoạn này mà không hề hay biết.[1]

Phải biết dạy từ trong lòng mẹ, nghĩa là tạo cho con mình có một nơi yên hàn để phát triển, lớn lên trong bình an, yêu thương. Tuy nhiên, thời gian thuận tiện cần bắt đầu trực tiếp giáo dục con cái là khi chúng có trí khôn, nghĩa là bắt đầu nhận biết về những điều cha mẹ dạy bảo. Bê a ba, mái trường đầu tiên này với thầy là cha, cô là mẹ sẽ là nơi đầu tiên dạy cho con trẻ những bài học làm người và làm con Chúa. Cha mẹ là thầy cô không thể thay thế cho sự cân bằng và phát triển của trẻ. Chỉ có người thầy cô này mới làm cho trẻ hiểu được thế nào là tình phụ mẫu tử cách trọn vẹn.

Muốn được như vậy, thì cha mẹ phải đồng tâm nhất trí với nhau trong việc nuôi dạy con cái. Phải biết học để trở thành cha mẹ mỗi ngày một hơn. Vợ chồng không tâm đầu ý hợp thì việc nuôi dạy con cái cũng kể là không không vậy. Ngoài việc đồng tâm nhất trí với nhau, cha mẹ còn phải biết cộng tác với những nhà giáo dục khác, đặc biệt là các thầy cô, Linh mục hay giáo lý viên.

4 - Chúng ta đang sống trong một xã hội mà biết bao đứa trẻ ngày nay trở thành những ông vua con, ở nhà thì cha mẹ phải vâng lời con, đến trường thì thầy cô phải nghe lời trò chỉ vì cha mẹ yêu thương con một cách thái quá, bảo vệ con một cách có thể nói là mù quáng. "Con hư tại mẹ, cháu hư tại bà." là vậy. Cha mẹ có thể làm hư con cái chính trong việc giáo dục và bảo vệ chúng.

Ngoài việc đồng tâm nhất trí với nhau, cha mẹ còn phải biết làm gương sáng. Con trẻ như những tờ giấy trắng cha mẹ là cây bút có thể ghi lên đó những nét chữ đẹp bài văn hay, nhưng cũng có thể vẽ lên đó những đường cong bất định không lối thoát. "Lời nói như gió lung lay, gương bày như tay lôi kéo." Gương sáng của cha mẹ là điều tối cần trong việc giáo dục con cái. “Được cha mẹ hướng dẫn bằng gương sáng và kinh nguyện gia đình, con cái và tất cả những ai sống trong khuôn khổ gia đình sẽ gặp được con đường nhân ái, cứu độ và thánh thiện dễ dàng hơn" (MV 48).

5 - Một bầu khí gia đình lành mạnh, cởi mở, thánh thiện, hoà thuận, thương yêu, lạc quan và biết tín nhiệm nhau là môi trường lý tưởng, thuận lợi cho việc phát triển trí dục và đức dục không chỉ của con trẻ mà còn của mọi thành phần trong gia đình.

Chính cha mẹ có nhiệm vụ tạo cho gia đình một bầu khí thấm nhuần tình yêu cũng như lòng thành kính đối với Thiên Chúa và tha nhân, để giúp cho việc giáo dục toàn diện con cái trong đời sống cá nhân và xã hội trở nên dễ dàng. Do đó Gia đình là trường học đầu tiên dạy các đức tính xã hội cần thiết cho mọi đoàn thể (GD 3)".

Thư chung của HĐGVN năm 1980 n°12 viết: “Gia đình của anh chị em phải trở nên như một trường học về đức tin, một nơi để cầu nguyện, một môi trường sống bác ái yêu thương và rèn luyện tinh thần tông đồ để làm chứng nhân cho Chúa”.

Mục tiêu của của việc giáo dục con cái trong gia đình ki-tô giáo là giúp con cái nên người và nên thánh. Cho con cái càng "càng lớn càng thêm khôn ngoan và nhân đức, đẹp lòng Thiên Chúa và mọi người". (x. Lc 2,51-52). Gia đình Thánh Gia chính là gương mẫu hoàn hảo của một gia đình công giáo mà chúng ta phải noi theo. Chính vì thế khi giáo dục con cái phải để ý đến cả trí dục và đức dục, cả nhân bản và đức tin

6 - Vợ chồng công giáo thề hứa "sẵn sàng yêu thương đón nhận con cái mà Chúa sẽ ban, và giáo dục chúng theo luật Chúa Kitô và Hội Thánh". Công đồng Vaticanô II nói: “Vợ chồng đã lãnh nhận phẩm giá và chức vụ làm cha mẹ, sẽ chăm lo chu toàn bổn phận giáo dục, nhất là về phương diện tôn giáo, vì bổn phận này liên hệ đến họ trước" (GS 48).

Trong việc giáo dục đức tin ta cần để ý tới việc giúp con cái nhận ra ơn gọi của chúng và giúp chúng đáp lại ơn gọi đó. Ơn gọi căn bản là làm người và làm con Chúa, nhưng cũng có thể chúng mang trong mình mầm mống của những ơn gọi đặc thù như làm linh mục, tu sĩ, cha mẹ cần khuyến khích và động viên. Trong việc giáo dục nhân bản thì cũng vậy. Vì thế cha mẹ phải tìm hiểu con cái, đi với chúng trong thời đại chúng đang sống. Giữa cha mẹ và con cái, giữa những thế hệ, giữa những gia cấp, môi trường xã hội khác nhau luôn có một khoảng cách. Chính khoảng cách ấy đã là những khác biệt, bất đồng. Vì thế, nếu không tìm hiểu con cái, đồng hành với chúng trong môi trường chúng đang sống, việc giáo dục sẽ không đạt được kết quả như lòng mong muốn, mà đôi khi còn phản tác dụng, gây nên những giận hờn và oán trách, không vâng lời và thậm chí là lẩn tránh, xa cách cha mẹ, gia đình.

Chỉ khi cha mẹ bỏ công sức, thời gian tìm hiểu con cái, đồng hành với chúng, cha mẹ mới hiểu, cảm thông và xích lại gần con cái hơn. Điều đó có thể  giúp lấp đầy được hố sâu cách biệt về tuổi tác, văn hóa, một hố sâu muôn thuở trong gia đình cũng như ngoài xã hội. Hố sâu ấy đã vô tình đã tạo nên những mối bất bình sâu xa giữa cha mẹ và con cái chỉ vì chúng ta không biết cách lấp đầy.

7 - Cha ông ta đã để lại kinh nghiệm ngàn đời này : "Dục tốc bất đạt". Vội vã sẽ không thành. Việc trồng người cần tình yêu, sự hy sinh, nhất là phải biết kiên nhẫn. Đừng bao giờ nản chí và thất vọng trong việc uốn nắn sửa dạy con cái, bởi vì đó là một ơn gọi, một thiên chức cao cả mà Chúa đã dành cho những bậc làm cha và làm mẹ. Một con người không bao giờ hoàn toàn là xấu, một đứa trẻ cũng vậy dù cho nó ở trong hoàn cảnh nào đi chăng nữa. Người sáng lập phong trào hướng đạo nói rằng một đứa trẻ xấu tới bao nhiêu vẫn còn 5% tốt ở trong nó. Giáo dục là biết lợi dụng cái tốt của con cái để giúp chúng phát triển, chứ không phải chỉ sửa sai, cũng không phải chi lo kinh tế cho chúng.

Chúng ta cùng cầu xin Chúa, qua sự chuyển cầu của Thánh Gia Thất cho mỗi người chúng ta ý thức được vai trò và bổn phận của mình trong gia đình. Là cha mẹ cho xứng đáng, là con cái cho ngoan hiền, để gia đình mỗi chúng ta trở thành một tổ ấm yêu thương, một Giáo hội thu nhỏ, nơi tỏa rạng tình Chúa và tình người. Amen

 

Lm. Phê-rô Nguyễn Văn Diện

************************

[1]  Ý tưởng đến từ một bài tham khảo

 

Chia sẻ
Từ khóa

Ý kiến phản hồi